Ik ben Peter-Paul van Birgelen, 22 jaar en woonachtig in Vlodrop. Dit is een klein plaatsje in de buurt van Roermond. Vroeger had het dorp zelfs een station, nu moeten we het doen met een oud, verroest lijntje: de IJzeren Rijn.

Ik studeer aan de pabo in Heerlen. Dit zorgt er niet alleen voor dat ik hiervoor veel in de trein (en ander openbaar vervoer) zit, maar dit geeft me ook recht op een OV-studentenkaart. Deze is natuurlijk ideaal voor het reizen door heel het land om op zoek te gaan naar oude spoorlijnen en dus het beoefenen van mijn hobby.
Ben ik niet bezig met deze oude-sporenhobby, dan computer ik ook graag, luister ik veel muziek (van jaren '70 en '80 tot house en trance) en heb ik interesse in techniek. Ik vind het leuk om deze interesse over te dragen op kinderen tijdens mijn stage. Ook over deze hobby heb ik een site: Techniek in het basisonderwijs. 

De auteur tussen de verlaten spoorlijn Maastricht - Lanaken. Maastricht, mei 2008.

Waarom ga ik op zoek naar oude spoorlijnen en fotografeer ik deze?

Deze verslagen maak ik uit interesse in spoorwegen. Geen gewone spoorwegen, maar juist oude, verlaten spoorlijnen waar al jaren geen trein meer gereden heeft. Van zulke lijnen zijn er in ons land helaas nog maar een handvol aanwezig. We zijn een volkje dat blijkbaar alles snel op wil ruimen of de ruimte meteen nodig heeft, zodra de laatste trein verdwenen is.

De oude spoorlijnen die er wel nog zijn, wandel ik na, van het beginpunt naar het eindpunt. Ondertussen maak ik foto’s van de meest opvallende zaken en punten, zodat ik de spoorlijn later in de vorm van een verslag in beeld kan brengen. Natuurlijk wordt mijn tocht voorafgegaan door het zoeken naar informatie over het verleden en heden van de spoorlijn. Vervolgens ga ik op pad en bij thuiskomst maak ik van de foto’s een verslag. Op zo’n manier dat voor iedereen die geïnteresseerd is, de spoorlijn op deze site te volgen is.

Daarnaast probeer ik in contact te treden met andere spoorwegliefhebbers die deze spoorlijnen bezocht hebben in de tijd dat er nog treinen reden. Ik probeer dan ook enkele foto’s te bemachtigen, zodat ik een heel mooi contrast krijg te zien tussen de activiteit in het verleden en de verloederde toestand nu. Deze foto's zijn al bij verschillende verslagen te vinden onder het motto 'Zo was het ooit...'. *

Met dat contrast komen we aan bij een belangrijk deel van de reden waarom dit soort verval me boeit. Een spoorlijn heeft namelijk een bepaald verleden. Ooit is er blijkbaar de behoefte geweest om het spoor aan te leggen. Ook is er op een gegeven moment reden geweest om de spoorlijn weer op te heffen. Hoe dan ook, een spoorlijn heeft een bepaalde geschiedenis. Daarnaast laten zulke oude, overwoekerde sporen vaak een mooi beeld van ‘de mens versus de natuur’ zien. Spoorlijnen zijn door de mens aangelegd, maar werden door de natuur gretig ingenomen toen er geen treinen meer kwamen. Dit geeft vaak ontzettend mooie beelden, van overwoekerde sporen tot ingegroeide seinpalen en verroeste bordjes. Soms wordt dit alles nog een handje geholpen door vandalisme, hoewel ik daar natuurlijk tegenstander van ben.
Dit alles vertelt een bepaald verhaal en ademt een speciale sfeer uit, die te ‘voelen’ is, wanneer ik over zo’n oude spoorlijn loop.

Het nalopen van (oude) spoorlijnen heet ‘railtracking’ en is een onderdeel van ‘urban exploring’. Dat laatste wil zeggen dat je iets onderzoekt dat door de mens gemaakt is en waar het tegelijkertijd niet gebruikelijk is dat er nog mensen komen. Een vorm van urban exploring waarin meerdere hobbyisten actief zijn, is het verkennen van verlaten gebouwen. Zulke mensen proberen in oude, verlaten gebouwen binnen te komen en te fotograferen. Deze personen zijn niet van kwade wil en hebben respect voor het verval. Dat betekent dat ze geen vernielingen aanrichten, niets meenemen en enkel foto’s maken. Een bekende urban exploring-leus is dan ook ‘Take nothing but pictures, leave nothing but footprints’. Zelf vind ik ook dat zeer mooi en interessant. Wanneer de gelegenheid zich voordoet, wil ik me ook wel eens aan urban exploring wagen. Zulke verkenningen zijn een hele beleving, zeer interessant maar ook ontzettend akelig. Je weet immers nooit wat je aantreft en je weet dat het officieel verboden is om zulk gebied te betreden. Toch zal ik me ook in de toekomst zo nu en dan eens bezighouden met urban exploring. De reportages hiervan verschijnen op de speciale urban exploring-site.

* Bij dezen gaat een woord van dank dan ook in het bijzonder uit naar de heren Roelof Hamoen, Piet Meijer en Nico Spilt voor het beschikbaar stellen van foto's voor mijn site of archief.

Hoe is mijn interesse in oude, verlaten spoorlijnen ontstaan?

Zoals ik hierboven al schreef, heeft de interesse in verlaten spoorlijnen, oude spoorelementen en vervallen gebouwen (oftewel: 'de schoonheid van het verval') te maken met een bepaald gevoel dat ik heb wanneer ik zo'n objecten zie. Nu is een gevoel op zich al moeilijk te beschrijven, laat staan de oorsprong hiervan. Toch denk ik dat ik wel redelijk kan verklaren waar mijn interesse vandaan komt.
Als we kijken naar oude spoorlijnen, is daar natuurlijk als basis de interesse in 'gewone' spoorwegen voor nodig. Die heb ik overduidelijk aan mijn opa te danken. Hij heeft altijd veel interesse gehad in treinen en spoorwegen, was bij een modelbouwclub en had zelf ook een grote modelbaan thuis. Daarnaast kan ik me de vele uren nog goed herinneren dat we op het station in Roermond of een overweg daar in de buurt stonden te kijken naar de passerende treinen en zwaaiden naar de machinisten, in de hoop dat ze toeterden. Uiteraard bezochten we ook (op vakantie) de nodige musea en museumorganisaties op het gebied van treinen en spoorwegen.

Spoorlopen leerde ik al op jonge leeftijd.
Hier met mijn opa in 1988, wanneer ik net 2 jaar oud ben.
Dit is een stuk van de museumspoorlijn van de Selfkantbahn in Duitsland.

De oorsprong van mijn interesse in spoorwegen lijkt me nu wel duidelijk. Maar waar komt nu de liefde voor verval vandaan? Ook daarvoor kom ik weer bij mijn opa uit. Deze woont in Posterholt en het vorige huis van mijn opa en oma lag dichtbij kasteel de Aerwinkel. In de jaren '90, toen ik er als kind zeer regelmatig kwam, gingen we vaak wandelen in de bossen bij het kasteel. Destijds was ik al gefascineerd door het gebouw. De grootte, de vele torentjes en de mooie omgeving. Daarbij was er nog iets speciaals met het kasteel: het was al jaren verlaten! Hoewel één vertrek destijds nog als trouwzaal door de gemeente in gebruik was, stond de rest van het gebouw te verkommeren en was de conditie uiteindelijk ook tamelijk slecht. Tel daar nog eens de vernielingen en diefstallen (onder andere van glas-in-lood ramen) bij op en het begint al aardig op een vervallen 'spookkasteel' te lijken. Zeker als kind maakte zoiets een enorme indruk. Daarnaast stonden er in het bos nog een aantal bijgebouwen (onder andere een badhuisje en hondenverblijven), waarbij ook het verval overheerste.
In de jaren '90 ben ik er tientallen keren geweest om rond te kijken. Ook heb ik wel eens een foto gemaakt, maar dat was met een rolletje en een slechte camera, waardoor daar helaas nu niet meer veel van over is. Onderstaande twee foto's zijn de enige die ik heb kunnen vinden. Tijdens een renovatie na de aardbeving van voorjaar 1992 ben ik één keer met mijn opa naar binnen geweest om rond te kijken. Verder heb ik het kasteel enkel van buiten gezien.

Twee zelfgemaakte foto's van Kasteel Aerwinkel in Posterholt, ergens in 1995 of 1996. De slechte staat van het kasteel destijds is op deze foto's niet te zien.
Wel wordt duidelijk dat het kasteel in een prachtige omgeving staat.

Het kasteel is uiteindelijk eind jaren '90 verkocht aan een particulier, die het inmiddels prima opgeknapt en in de oude staat teruggebracht heeft. Voor het gebouw is dit natuurlijk het beste, maar stiekem had het me ook wel interessant geleken als het verder had kunnen vervallen en ik er nu een interessante reportage van had kunnen maken.